Lezing over opgraving werf politiekantoor: gewijzigde locatie!

(c) Agentschap Onroerend Erfgoed

Op zondag 24 juni om 10.30 uur organiseert de vriendenkring van het Abdijmuseum een lezing rond de Archeologische vondst van 2016 bij de bouw van het nieuwe politiekantoor in Koksijde. Wegens groot succes is de locatie daarvan nu gewijzigd naar het Sociaal Huis (zaal 'De Brug' in plaats van in het Abdijmuseum. Archeologen Marc Dewilde van Agentschap Onroerend Erfgoed en Alexander Lehouck van de gemeente Koksijde komen dit brengen onder de noemer ‘Een vroegmiddeleeuwse nederzetting en een grafveld onder de warande van de abdij Ten Duinen.’ Heb je interesse om nog meer te weten te komen over deze vondsten, schrijf je tijdig in via daniel2.degryse@skynet.be of 058 52 18 14. Prijs: € 5 voor leden, € 6 voor niet-leden.

Archeologische vondst van 2016 bij de bouw van het nieuwe politiekantoor in Koksijde,  is ‘uniek voor de Vlaamse Kust’!

Op 22 december 2016 vond een arbeider tijdens de graafwerken op de politiekantoorwerf fragmenten van een menselijk skelet. Niemand dacht dat men er een vroegmiddeleeuwse begraafplaats met 47 graven zou vinden, alsook de resten van een oudere nederzetting met restanten van gebouwen. Het eerste onderzoek toont alvast aan dat de vondsten, begin 2017 opgegraven in spoedtempo door het Agentschap Onroerend Erfgoed, uniek zijn voor de Vlaamse Kustregio. Ze dateren uit de 6de, 7de en 8ste eeuw, zo blijkt nu.   

Op 22 december 2016 merkt de attente kraanmachinist op de werf in de Ter Duinenlaan, waar het nieuwe politiekantoor wordt gebouwd, fragmenten op van een menselijk skelet. Hij verwittigt onmiddellijk de werfleider, die op zijn beurt het afdelingshoofd van de Technische Diensten van de gemeente Koksijde op de hoogte brengt. Vanuit het Abdijmuseum wordt een vondstmelding gerapporteerd aan het Agentschap Onroerend Erfgoed. Een team van het Agentschap strijkt in de periode van 10 tot 27 januari in Koksijde neer om de site te onderzoeken.

Burgerlijke begraafplaats

Bij de vondst van het skelet dacht men eerst aan een link met de nabij gelegen Duinenabdij. Die denkpiste werd tijdens de opgravingen al snel uitgesloten. Onder de 47 graven bevonden zich niet alleen skeletten van mannen! Er waren ook graven van vrouwen en kinderen (waaronder een baby). De meesten waren begraven in een lijkkist. Eén graf bevatte de resten van een vrouw en kind. Andere opmerkelijke grafvondsten waren: een graf zonder schedel en twee graven waarin de botfragmenten ontbraken, alsook het graf van een hondje. Het gevonden woonerf telde vier gebouwen, vermoedelijk woningen, en bijhorende afsluitingen.

Grafgiften

Dertien graven op het grafveld bevatten ook grafgiften, zoals negen messen, een lanspunt, een zilveren muntje dat wijst op internationale handel, vijftien fibulae of mantelspelden, een gordel en een halsketting. De vondst is uniek en blijft voor ophef zorgen in archeologische kringen. Het grafveld en de nederzetting werpen een geheel nieuw licht op de ontwikkelingsgeschiedenis van de regio. Een gelijkaardige vondst werd nog nooit eerder in de ruime omgeving opgetekend. De graven en de nederzetting tonen aan dat er in de vroege middeleeuwen op deze plaats mensen het terrein naar hun hand probeerden te zetten. Burgemeester Marc Vanden Bussche benadrukt dat Koksijde als erfgoedgemeente zeer waakzaam is voor het bewaren van alle vondsten. “We hebben hiervoor de geschikte locatie; in het depot van het Abdijmuseum Ten Duinen.”

Konijnenwarande

Bij het veldwerk waren er eerder sporen opgetekend van de konijnenwarande naast de abdij, zoals afgebeeld op het schilderij van Pieter Pourbus uit 1580.  Dit was een grote kunstmatig aangelegde heuvel waar de monniken konijnen hun vrije loop lieten om er daarna op te jagen. De vroegmiddeleeuwse vondsten bevonden zich enkele meters dieper.

En nu?

Een grondig onderzoek van de menselijke begravingen moet nog belangrijke inzichten geven over de populatie. Wie waren die mensen? Ook de bewoning die hieraan vooraf gaat, is nooit gezien en van groot belang. “Het opent nieuwe perspectieven voor inzichten in onder andere de vroegste middeleeuwse bewoningsgeschiedenis aan de Vlaamse kust”, vertelt gemeentearcheoloog Alexander Lehouck. “Maar ook voor inzichten in de Iserae portus, het mondingsgebied van de IJzer. Deze plaats wordt éénmaal genoemd in 861 tijdens invallen van Noormannen, maar over hoe we deze plaatsnaam moeten interpreteren liggen de meningen erg uiteen. De nieuwe ontdekkingen zullen beslist nog geheel nieuwe en ongeziene inzichten brengen in het landschappelijk kader, de eetgewoonten en handelscontacten”, besluit Alexander.

Meer weten?

Op zondag 24 juni om 10.30 uur organiseert de vriendenkring van het Abdijmuseum  een lezing rond dit thema in het Sociaal Huis van Koksijde (Ter Duinenlaan 34). Archeologen Marc Dewilde van Agentschap Onroerend Erfgoed en Alexander Lehouck van de gemeente Koksijde brengen ‘Een vroegmiddeleeuwse nederzetting en een grafveld onder de warande van de abdij Ten Duinen.’ Heb je interesse om nog meer te weten te komen over deze vondsten, schrijf je tijdig in via daniel2.degryse@skynet.be of 058 52 18 14. Prijs: € 5 voor leden, € 6 voor niet-leden.

Ook interessant

Gerestaureerd schilderij monnik Niklaas De Roover © Art Salvage
Collectie

Niklaas De Roover (1750-1833). Dat is de man die afgebeeld staat op dit schilderij. Hij was de laatste monnik van de abdij Ten Duinen die al sinds de 17de eeuw verhuisd was naar Brugge. Dit schilderij werd overgekocht door het Koksijdse gemeentebestuur van de Karmelietessen in Brugge. De gemeenschap zusters wordt er immers opgegeven en de zusters zullen in andere kloosters intrekken. Ook voor het schilderij zochten ze dus een nieuwe thuis. Nu verrijkt het dus de collectie van het Abdijmuseum Ten Duinen.

Het wapen van Martinus Collé, geschilderd in het behandelde drukwerk  (Grootseminarie Brugge - foto door Abdijmuseum Ten Duinen)
Museumverhalen

Het Duinenarchief in het Grootseminarie blijft verbazen. Naast de grote reeksen, die min of meer beschreven zijn, diept de archivaris soms nog wat stukken boven waar ze nog niet aan toe raakte en waarvan enigszins onduidelijk is wat ze juist zijn. En dat levert soms mooie gelegenheidsvondsten op. Zoals een drukwerkje, schitterend verlucht met paginagrote afbeeldingen rond de overwinning van Duinenabt Martinus Collé op zijn tegenabt, Arnold Terrasse.

Baksteen met molenspel  © Abdijmuseum Ten Duinen, inv.nr. 033880
Collectie

In Vlaanderen werden vanaf de 13de eeuw bakstenen geproduceerd. Dit materiaal was al enkele decennia bekend in Noordwest Europa en won steeds meer aan belang. Ook de Duinenabdij was grotendeels gebouwd in baksteen. De collectie van het Abdijmuseum herbergt meer dan 600 verschillende types: goed voor meer dan 1200 digitaal geregistreerde bakstenen. Niet enkel de grote hoeveelheid bakstenen en vormvariëteiten zijn indrukwekkend. Sommige bouwkeramiek valt op door ingekraste of geschilderde motieven, inscripties, voet- en pootafdrukken.