Deze grenspaal tussen Frankrijk en België werd een paar meter opgeschoven (c) Facebook David Lavaux.jpg
Deze grenspaal tussen Frankrijk en België werd een paar meter opgeschoven (c) Facebook David Lavaux.jpg

Daar ligt de grens: hoe bakende de Duinenabdij haar domeinen af?

Nieuws

Opschudding in Bousignies-sur-Roc, net over de Franse grens. Daar merkten ze op dat een grenspaal een paar meter verplaatst werd. Wellicht door een Belgische landbouwer uit het Henegouwse grensdorp Erquelinnes. Gevolg: België werd als het ware even groter! Frankrijk dan weer wat kleiner. Ondertussen smult de internationale pers van dit bizarre verhaal. Met het museumteam vroegen we ons af: hoe zat dat met de grenzen van de Duinenabdij en haar gebieden? Hoe bakenden zij hun grenzen af? En ontstonden daar nu en dan eens conflicten over?

In het geval van de Duinenabdij werden veel grenzen van eigendommen bepaald door landschapselementen als grachten en wegen. Twee specifieke grensbepalingen vielen ons op in de geschiedenis van de abdij:

1273: onderzoek nodig voor graaf Gwijde van Dampierre

In 1273 dacht graaf Gwijde van Dampierre dat de Duinenabdij zich meer duingebied toegeëigend had, dan ze mocht. Hij liet dit onderzoeken door een van zijn belangrijkste medewerkers, die vaststelde dat alles koosjer was, maar wel grenspalen zette om dat vast te leggen. Die stonden op de grenzen van Adinkerke-Koksijde en Koksijde-Oostduinkerke, want de Duinenabdij had eigenlijk alle duinen van Koksijde verworven: de grens van haar duingebied volgde een lijn vanaf die grenspalen recht naar de zee. Eeuwen later stonden de palen er nog steeds, blijkt uit enkele rechtszaken uit de late 16de eeuw.

Groot Moerhof was ijkpunt bij grensbepaling

Bij de bepaling van de grens tussen Frankrijk en de Oostenrijkse Nederlanden (na het Verdrag van Utrecht, 1713) moest een lijn getrokken worden doorheen de Moeren, die opnieuw onder water stonden. Dat werd een hypothetische lijn vanaf de schoorsteen van het Groot Moerhof, eigendom van de Duinenabdij, gericht op de kerktoren van Hondschoote – tot waar weer vaste bodem bereikt werd. Die grens is hernomen bij de grensafbakening van Frankrijk met het Koninkrijk der Nederlanden in 1819, en is nu nog altijd de landsgrens Frankrijk-België, al is het ijkpunt van de schoorsteen vervangen door – in principe toch – meer vaststaande grenspalen aan de Ringsloot…

Grenspaal aan het grenspad in de Westhoekduinen van De Panne... de meest noordwestelijke grenspaalvan het land. Hiervoor werd in 1819 geen kalksteen uit de Boullonnais gebruikt, m.n. uit de steengroeve van Ferques.
Grenspaal aan het grenspad in de Westhoekduinen van De Panne... de meest noordwestelijke grenspaalvan het land. Hiervoor werd in 1819 een kalksteen uit de Boullonnais gebruikt, m.n. uit de steengroeve van Ferques.

Voorbeelden van grenspalen met het wapen van een abdij

Het abdijmuseum heeft geen grenspalen in haar collectie zitten bijvoorbeeld. Er zijn wel voor andere abdijen grenspalen bekend met het wapen van de abdij op. We geven enkele voorbeelden:

Lees hier het artikel van HLN over de ontdekking van de verplaatste grenspaal.

Geplaatst door Abdijmuseum Ten Duinen

Ook interessant

Deze oorkonde uit 1228 werd aangekocht om de Abdijmuseumcollectie te verrijken.
Collectie Nieuws

Lokaal Bestuur Koksijde is er in geslaagd om tijdens een veiling in Brussel voor het Abdijmuseum Ten Duinen een unieke oorkonde aan te kopen. De originele oorkonde, nog voorzien van vier van de vijf zegels, dateert van Palmzondag 1228. Die ouderdom en de goed bewaarde zegels maken dat het stuk erg gegeerd bleek. De aankoopprijs bedroeg in totaal 15.625 euro inclusief kosten. Vanaf zaterdag 26 juni kan je de oorkonde bewonderen in het Abdijmuseum naar aanleiding van de thema-opstelling ‘Symbolen en tekens’.

Op mmmonk.be kan je terecht om door diverse manuscripten te bladeren!
Nieuws

Ongeveer 760 manuscripten uit vier oude kloosterbibliotheken, waaronder die van de Duinenabdij! Op mmmonk.be kan je binnenkort terecht om digitaal door parels van middeleeuwse handschriften te bladeren. Een website die in volle ontwikkeling is, dankzij de samenwerking tussen Openbare bibliotheek Brugge, het Grootseminarie Brugge, de Universiteitsbibliotheek Gent en het Bisdom Gent, waar al die manuscripten goed bewaard worden. Ook het Abdijmuseum stapt mee in dit avontuur als partner. 

Cover van het boek 'Mediterranean Maiolica' door Robbert Attard & Romina Azzopardi
museumbibliotheek

In de collectie van de Duinenabdij hebben we tot nu meer dan 40 fragmenten van Spaanse ‘Azulejos’ (siertegels) aangetroffen. Deze modieuze en dure tegels in blauwe en witte tinten uit de streek van Valencia dateren uit de 15de eeuw. De Duinheren waren pioniers in Vlaanderen om deze exotische tegels aan te wenden in de Duinenabdij. We zijn dan ook blij met deze aanvulling in onze museumbibliotheek die naadloos aansluit bij onze collectie: het boek 'Mediterranean Maiolica' van auteurs Robbert Attard en Romina Azzopardi.