De handbeschilderde tegelvloer van Ten Duinen werd gevonden in de abtswoning, en dat is niet toevallig. De ruimte waarin zo’n dure vloer geplaatst werd, zegt veel over de context en de betekenis ervan. Hiervoor moeten we wat dieper ingaan op wat een abtswoning precies is en wie er daar (letterlijk) over de vloer komt.

Dat de vloer uniek is door zijn hoeveelheid handbeschilderde tegels met tinglazuur, is ondertussen al geweten. Maar waar niet dieper op is ingegaan, is het patroon van deze vloer, en hoe die zich verhoudt tot andere voorbeelden uit West-Europa. In dit artikel zetten we dit uiteen en willen we aan de hand van afbeeldingen het patroon en de verschillende soorten tegels die erin voorkomen, in de kijker zetten.

In 1954 werd tijdens de opgravingen aan de abtswoning een vloer ontdekt, en meteen werd het duidelijk dat dit een uitzonderlijke vondst was. Meer dan 5000 tegels werden in situ – in hun originele positie – blootgelegd. Het patroon bestond uit zowel donkere als lichtgekleurde monochrome tegels alsook handbeschilderde met tinglazuur (fig. 1). De rijkelijk versierde tegelvloer bedekte de abtswoning ca. 1330. Omstreeks 1570 werd de vloer verhoogd met een plankenvloer, waardoor de tegels grotendeels bewaard zijn gebleven (fig. 2). In dit artikel gaan we dieper in op de tinglazuur techniek zelf, de herkomst, en bekijken we een aantal contexten waarin vergelijkbare tegelvloeren zijn gevonden.

Het Abdijmuseum bewaart een gevarieerde collectie religieus erfgoed, waaronder de deelcollectie Bourdon. Deze documentatiecollectie werd in 2009 verworven en bevat naast honderden ontwerptekeningen ook werktuigen, stempels, modellen, foto’s en drukwerk. Daarmee schetst ze een goed beeld van het proces van ontwerp tot uitvoering van kerkelijk en burgerlijk edelsmeedwerk. Wat is één van de meest opmerkelijke vondsten, tussen die ontwerptekeningen? Een ontwerp van een pauselijke tiara...